Ή στραβός είναι ο γιαλός ή στραβά αρμενίζουμε
20.07.2018

"Άμωμοι εν οδώ αλληλούια"

Ορισμένες μελαγχολικές σκέψεις για την ελληνορθόδοξη εκκλησία με αφορμή τις κηδείες που παρακολούθησα σαν προσκαλεσμένος τον τελευταίο χρόνο στο Βερολίνο

Η εκκλησία της "Ανάληψης του Χριστού" στο Βερολίνο
Στο βάθος το κτίριο που στεγάζεται η Ελληνική Κοινότητα
Μεγεθύνατε

του Εμμανουήλ Σαρίδη

 

Βερολίνο. Πρίν τρία χρόνια πέθανε ο φίλος μου ο Αλέκος, φέτος πέθανε ο φίλος μου ο Σακης. Κάποτε θα έρθει και η δική μου η σειρά, να δούμε πότε. Ναι, όλοι φτάνουμε κάποτε σε μια ηλικία, που σιγά-σιγά γνωστοί και φίλοι αρχίζουν να αραιώνουν γύρω μας. Και κάποτε ο κύκλος της ζωής μας θα κλείσει.

 
Τον Αλέκο τον κήδεψε ο ιερέας Κώνσταντίνος απο την ελληνορθόδοξη εκκλησία του Βερολίνου "Ανάληψη του Χριστού" ("Christi Himmelfahrt", Mittelstraße 32, 12167 Berlin-Steglitz, για τις ελληνικές εκκλησίες στη Γερμανία βλέπε εδω). Τάφηκε στο νεκροταφείο «Η Ανάσταση» ("Die Auferstehung") που είναι ένα τμήμα του μεγάλου ευαγγελικού νεκροταφείου "Zum Heiligen Kreuz" ("Του Τιμίου Σταυρού") που βρίσκεται στην Eisenacher Straße 62 της συνοικίας Tempelhof, 12109 Berlin και παραχωρήθηκε το 2003 στον Ελληνισμό του Βερολίνο (φωτογραφία αριστερά). Τον Σάκη τον κήδεψε ο αρχιμανδρίτης Εμμανουήλ στο ευαγγελικό νεκροταφείο Evangelischer Luisen-Friedhof III, Fürstenbrunner Weg 37-67 της συνοικίας Charlottenburg, 14059 Berlin, όπου η γερμανίδα γυναίκα του, που είχε πεθάνει ήδη το 2005, είχε έναν οικογενειακό τάφο.

 
Τα γερμανικά νεκροταφεία είναι πραγματικοί κήποι. Ευρύχωρα, με πολλά δέντρα και πρασινάδες, με πολεοδομία, καλοστρωμένους διαδρόμους και περιποιημένους τάφους, έρχονται σε απόλυτη αντίθεση με την κατάσταση που επικρατεί στην Ελλάδα, την άναρχη δόμηση στις ήδη κατεστραμένες ελληνικές πόλεις με την έλλειψη πεζοδρομίων, την ακαταστασία και το κυκλοφοριακό χάος. Πολεοδομικά τα ελληνικά νεκροταφεία μοιάζουν με τις ελληνικές πόλεις, το ίδιο στενά, με λόγο ή καθόλου πράσινο, δεν μοιάζουν με τόπους αναπάυσεως, δημιουργούν στρεςς και στενοχώρια. Ναί, η Ελλάδα με κυνηγά παντού, ακόμη και όταν βρίσκομαι σ’ ενα γερμανικό νεκροταφείο και αναγκαστικά θα το συγκρίνω μ’ αυτά που υπάρχουν στην Ελλάδα. Και θα μελαγχολίσω.

 
Καλεσμένος στην κηδεία της γερμανίδας πεθεράς ένός καλού μου φίλου τον περασμένο Σεπτέμβριο, είχα την ευκαρία να κάνω και μία άλλη διαπίστωση, την οποία θέλω να αναφέρω εν συντομία. Γενικά: Ο ενταφιασμός του νεκρού ξεκινά με μια νεκρώσιμη ακολουθία που γίνεται σ’ ένα αρκετά μεγάλο παρεκκλήσι (στα γερμανικά Kapelle) που υπάρχει σε κάθε νεκροταφείο, στην κεφαλή του οποίου εναποτίθεται το φέρετρο με τον νεκρό. Η νεκρώσιμη ακολουθία της γερμανίδας αποθανούσης έγινε απο μια ευαγγελική ιερέα (Pfarrerin), η οποία αναφέρθηκε στη ζωή της αποθανούσης, τα σχολικά της χρόνια, τις σπουδές της, πως γνώρισε τον άντρα της (που χήρος τωρα ήταν παρών), τις ελπίδες και τα σχέδια που είχε, όσα απ’ αυτά πραγματοποίησε και όσα έμειναν απραγματοποίητα, τέλος τους πολλούς μήνες που πέρασε ο άντρας της κάθε μέρα στο πλευρό της στην εντατική μιας κλινικής του Βερολίνου. Είπε και ορισμένα λίγα για τον Θεό και την άλλη, την μετα θανατον ζωή. Όλα λόγια με συναίσθηση και όχι κουφά και παπαγαλίστικά, λόγια καταπραϋντικά για τους πενθούντες και ιδιαίτερα για τους πιο στενούς συγγενείες της αποθανούσης, που τους προετοιμάζαν για την τελική φάση, την συνοδεία στον τάφο. Που έγινε απο τους έξι υπαλλήλους του γραφείου κηδειών, οι οποίοι έλαβαν θέση ένθεν κακείθεν του φερέτρου αφού εναπόθησαν τα καπέλα που φορούσαν, για να τα ξαναφορέσουν σε για λίγο και να σηκώσουν προσεκτικά το φέρετρο οδεύοντες προς τον τάφο, μπροστά η ιερέας και πίσω οι συγγενείς και γνωστοί. Και όταν εφθασαν εκεί, κατέβασαν το φέρετρο στον τάφο και οι συνοδεία άρχισε να περνά μπροστά του, ρίχνοντας μέσα λίγο χώμα απο έναν κουβά που ύπήρχε δίπλα του. Στο τέλος συναντήθηκαν όλοι σε ένα εστιατόριο (άλλοι πάνε σε ζαχαροπλαστείο) για το λεγόμενο Leichenschmaus, το επικήδειο φαγητό ή ποτό.

 
Κάπως έτσι, αλλά ουσιαστικά πολύ διαφορετικά έγινε η κηδεία του Σάκη. Να μέινω στις διαφορές. Η νεκρώσιμη ακολουθία του αρχιμανδρίτη Εμμανουήλ, συνοδεία ψάλτη, απετελείτο απο ψαλμούς και ευλογητάρια που διάβαζε απο ένα έντυπο που είχε φέρει μαζί του. Απο το "Άμωμοι εν οδώ αλληλούια" και το "τα χέρια σου με δημιούργησαν και με έπλασαν, δώσε μου σύνεση και θα μάθω τις εντολές σου, γιατί γεννήθηκα σαν ασκὶ στην παγωνιά, αλλὰ τα δικαιώματά σου δεν λησμόνησα. Δικός σου είμαι Κύριε σώσε", μέχρι το "ευλογητὸς σοι Κύριε, διδαξον με τὰ δικαιώματά σου. Ὁ χορὸς τῶν Ἁγίων βρήκε την πηγὴ της ζωής καί τήν πόρτα του Παραδείσου, θὰ βρω καὶ ἐγὼ αυτὴ την ὁδὸ μὲ την μετάνοια, γιατί είμαι το χαμένο πρόβατο, ξανακάλεσέ με καὶ σώσε με". Κ.λπ. κ.λπ.

 

Η ώρα περνούσε, οι Γερμανοί που ήσαν παρόντες και δεν καταλάβαιναν τίποτε άρχισαν να κοιτάζονται προσεκτικά, αλλα ο αρχιμανδρίτης Εμμανουήλ το βιολί του. Κι΄εγώ να κοιτάζω το φέρετρο με τον φουκαρά τον Σάκη, που έμενε εκεί στην μέση, ξεχασμένος τελείως απο τον αρχιμανδρίτη. Καμμιά κουβέντα για τον αποθανόντα, που, όπως και εγώ, ήρθε το 60 στη Γερμανία και δούλευε σαν οδοντοτεχνίτης, τίποτε, κανένας λόγος για τον αδελφό του Βαγγέλη, την γερμανίδα γυναίκα του Βαγγέλη και τον γίο τους Στέφανο, τίποτε που να ζεστάνει τίς καρδιές όλως μας που συνοδεύαμε τον Σάκη στην τελευταία του κατοικία. Αλλά μπόλικα κύριε ελέησον, που δεν βαρέθηκαν ακόμη οι παπάδες να τα λένε συνεχώς στην εκκλησία, και συνεχείς αναφορές στην κόλαση και τον παράδεισο, όπου αναπαύονται οι δίκαιοι και οι προφήτες. Θα πάει εκεί άραγε ο Σάκης; Ο αρχιμανδρίτης Εμμανουήλ δεν μας είπε επ’ αυτού απολύτως τίποτε.

 
Κάποτε τελειωσε η ακολουθία και πήραμε τον δρόμο για τον τάφο. Όλα όπως τα ανέφερα και παραπάνω. Όμως εκείνο το μπουκάλι κρασί Νεμέας που άδειασε ο αρχιμανδρίτης στο φέρετρο με τον Σάκη που ήδη ήταν κατεβασμένο στη γή, δεν το κατάλαβα, καινούργιο είναι; Άλη μια σύνδεση με τις σπονδές των αρχαίων Ελλήνων;

 
Χρόνια περιμένω κάποια μεταρρύθμιση στην ελληνορθοδοξη εκκλησία, που εδω και δύο χιλιάδες χρόνια έχει μείνει στον τόπο της, μουμιοποιήθηκε, έβγαλε αράχνες. Και όντας κάτοικος μιας πόλης σαν το Βερολίνο, η διαφορά της ελληνορθόδοξης εκκλησίας απο την καθολική ή την προτεσταντική μου γίνεται όλο και πιό βασανιστική. Απο τη μια απλές εκκλησίες, με μια τράπεζα στη μέση, και μόνο μερικά κηροπήγια πάνω και δίπλα της και απο την άλλη μια εκκλησία με ένα χώρισμα, πίσω απο το οποίο οι ιερείς εκτελούν κάποια μαγικά, που πρέπει να μένουν κρυφά απο τους πιστούς, γιατί άραγε; Και τίγκα εικόνες, που πιάνουν μέχρι και την τελευταία της επιφάνεια και την κάνουν να μοιάζει με μουσείο. Απο τη μια μια εκκλησία με μια μουσική υπόκρουση απο αρμονιο, που σου δίνει ένα συναίσθημα ψυχικής ανάτασης και απο την άλλη ψαλτάδες με ανατολίτικους αμανέδες που νομίζεις ότι βρίσκεσαι στη Βαγδάτη. Κι’ ας λέει, η ίδια η εκκλησία "αινείτε τον κύριον εν χορδαίς και οργάνοις". Πούντα αυτά τα οργανα; Ή μήπως είναι καλύτερα που δεν είναι, ποιός ξέρει τι μπουζούκια θα βλέπαμε και θα ακούγαμε στις εκκλησίες του Μπουζουκιστάν.

  

Όταν πήγαινα στο Γυμνάσιο της Ξάνθης, ο καθηγητής μουσικής, ο επτανήσιος Τηλέμαχος Μεταλληνός, είχε δημιουργήσει μια τετραφωνική χορωδία (στην οποια εγώ ήμουν δεύτερη φωνή). Όμως όταν εμφανισθήκαμε στην Μητρόπολη με ένα αρμόνιο που είχε φέρει ο Μεταλληνός, ο Μητροπολίτης μας πέταξε έξω. Να, αυτή είναι η εκκλησία των λειτουργιών εν χορδαίες και οργάνοις.

 
Αυτά για την χθεσινή κηδεία του Σάκη και όλα όσα μου έφερε στη σκέψη για την ελληνορθόδοξη εκκλησία και τις διαφορές της με τις εκκλησίες εδω στη Γερμανία. Σύγκλιση κι' εδώ, όπως στην οικονομία, μηδέν.


Rubrik: Religion/Θρησκεια
23.03.12
 von Εμμανουήλ Σαρίδης

Drucken        Hoch